Węzły sieci
Węzeł sieci - definicja
Węzeł sieci to miejsce w sieci, z którego wychodzą wiązania sieci.
Każdy system posiada odpowiadającym mu węzeł sieci. Nie istnieje węzeł sieci, jeżeli nie leży na nim konkretny system.
Węzeł sieci bywa często utożsamiany z leżącym na nim systemem. Musimy jednak sobie zdawać sprawę, że węzeł sieci może pozostać bez zmian mimo wymiany systemu na nim leżącego.
Przykład 1.
Serce ludzkie leży na węźle sieci. Węzeł sieci pozostanie bez zmian, pomimo faktu transplantacji serca. Transplantacja serca zmodyfikuje natomiast jeden porządek w organizmie, gdyż serce dawcy nie spełnia wszystkich wymagań wobec systemu leżącego na tej konkretnej pozycji porządku. Aby porządek realizował swoją funkcjonalność podaje się leki zapobiegające odrzutom obcego organu.
Wiązania sieci
Wiązanie sieci - definicja
Wiązanie sieci to istniejące powiązanie między dwoma węzłami sieci.
Na każdym wiązaniu sieci musi leżeć co najmniej jedna relacja należąca do porządku nadrzędnego dla systemów zajmujących węzły powiązane tym wiązaniem. Na jednym wiązaniu może leżeć kilka relacji należących do odrębnych porządków lub jednego porządku.
Przykład 1.
Pomiędzy żoną, a mężem może istnieć relacja miłości, relacja przywiązania, relacja zobowiązania opieki, wszystkie należące do tego samego porządku małżeńskiego.
Leżące na wiązaniu relacje mogą być jednokierunkowe np. ksiądz wpływa na wiernych na kazaniu, bądź dwukierunkowe np. związek partnerski. Samo wiązanie nie informuje o kierunku oddziaływania.
O istnieniu wiązania sieci mówimy wówczas, gdy w parze systemów powiązanych tym wiązaniem co najmniej jeden system doświadcza zmiany, której źródłem jest drugi system z pary. Jeśli pomiędzy systemami nie można wskazać istnienia żadnego wpływu lub oddziaływania wówczas nie istnieje wiązanie, które łączy te systemy.
Wagi wiązań
Waga wiązania - definicja
Wiązania sieci różnią się siłą/znaczeniem przenoszonego oddziaływania, nazywanej wagą wiązania.
W sytuacji konfliktu wiązania o wyższej wadze są dominujące. Waga wiązania nie jest jedynym czynnikiem decydującym w sytuacji konfliktu, gdyż wpływ będą miały pozycje systemów pozostających w konflikcie oraz systemy powiązane.
Przykład 1:
Pomiędzy rodzicami a nastolatkiem istnieje wiązanie. Wiązaniem o wyższej wadze może okazać się przynależność nastolatka do grupy rówieśniczej. Wiązanie nastolatka z członkami grupy ma w pewnym okresie jego życia wyższą wagę niż wiązanie z rodzicami. Przełoży się to na większy wpływ rówieśników na zachowania nastolatka niż wpływ rodziców. Rodzice mogą odnieść wrażenie, że stracili wpływ na nastolatka.
Przykład 2:
W przypadku konfliktu kierownika z podwładnym pozycja kierownika ma standardowo większy wpływ na przyjęte rozwiązanie, niż pozycja podwładnego. Sytuacja ulegnie zmianie, gdy pracownik posiada unikalne umiejętności i wiedzę oraz jest potrzebny firmie. W tym przypadku większy wpływ będzie miał system zajmujący niższą pozycję w porządku firmowym.
Ranga systemu dowiązanego
Wybrany system jest powiązany z innymi systemami wiązaniami o różnej wadze (sile przenoszonego oddziaływania). W zależności od sytuacji będzie się zmieniała ważność systemów dowiązanych. Ta ważność będzie współdecydowała w sytuacji konfliktu.
Ranga systemu dowiązanego – definicja
Ważność systemu dowiązanego, zależną od sytuacji, nazywamy rangą systemu dowiązanego. Ranga jest zmienna, gdyż jest zależna od sytuacji.
Przykład 1:
Wróćmy do naszego nastolatka. Wiemy już, że wiązanie z rówieśnikami ma w badanym okresie wyższą wagę niż wiązanie z rodzicami. W większości sytuacji rówieśnicy mają większy wpływ na zachowanie nastolatka niż rodzice. Jak zmniejszyć wpływ rówieśników na nastolatka? Czasem wystarczy odseparować nastolatka od grupy rówieśniczej, ukształtować tak sytuację, w której wiązanie z rówieśnikami nie będzie aktywne lub uczynić nadawcą przekazu kogoś o wysokiej randze np. idola nastolatków. Oczywiście przekaz musi być wiarygodny. Zauważmy, że idol nastolatek może mieć wysoką rangę w sytuacji wyboru muzyki lub ubrania (konkretne typy sytuacji), a mieć niską rangę w sytuacji wyboru kierunku studiów. Tutaj wysoką rangę będą mieć nauczyciele i doradcy zawodowi.
Znak wiązania
Być może o znaku wiązania możemy mówić tylko w przypadku rozpatrywania istot żywych, które ustosunkowują się do aktorów w świecie. Znak wiązania sprzyja pewnej konkretnej puli zachowań podejmowanych wobec systemu dowiązanego. Poniżej mamy zestaw znaków wiązań do szybkiego reagowania, występujący u człowieka:
- (+) - jestem ZA, jestem przychylny, lubię to, szukam tego,
- (-) - jestem PRZECIW, nie lubię tego, unikam tego,
- (0) - jestem OBOJĘTNY prowadzi do wygaśnięcia wiązania,
- (NIEPEWNOŚĆ) - nie mam wyrobionego zdania, muszę być ostrożny, występuje w miarę mocna nić wiązania.
W przypadku wiązań łączących człowieka z innymi systemami mówimy o tendencji wiązania. W różnych sytuacjach mogą występować różne znaki wiązań, ale jest jeden znak statystycznie najczęściej występujący.
Pętle sprzężeń zwrotnych
W sieci powiązań możemy wskazać pętle sprzężeń zwrotnych:
- Bezpośrednich, gdy zmiana w badanym systemie wywołuje zmianę w systemie dowiązanym, co powoduje zwrotnie zmianę w badanym systemie. Mamy do czynienia z zamkniętą przyczynową pętlą zmian.
- Pośrednich, gdy zmiana w badanym systemie uruchamia kolejne zmiany w łańcuchu i po kilku krokach wraca do badanego systemu, tu również mamy do czynienia z zamkniętą przyczynową pętlą zmian.
Pętle sprzężeń zwrotnych mogą być malejące, rosnące lub równoważące. Teoria Causal Loop Diagrams nie wyróżnia pętli malejących, co według mnie jest błędem, gdyż niepotrzebnie komplikuje teorię, przez co staje się ona nieintuicyjna dla umysłu.
W pętlach sprzężeń zwrotnych mogą występować zarówno wiązania wpływu jak i wiązania przepływu.
Rys. 1. Pętla sprzężenia zwrotnego
No comments:
Post a Comment