qOSTW - Wprowadzenie

Żaden obiekt nie istnieje w próżni. Można to inaczej wyrazić, że każdy obiekt jest powiązany jakimiś relacjami z innymi obiektami.

Co wskazuje na istnienie relacji pomiędzy obiektami? Obiekt powiązany relacją doświadcza zmiany, której źródłem jest obiekt dowiązany. Relacja może być dwukierunkowa (przyjaźń) lub jednokierunkowa, tylko jeden obiekt w parze związanej relacją doświadcza zmiany (roślina czerpie energię ze słońca - doświadcza zmiany, której źródłem jest słońce, słońce nie doświadcza zmiany, której źródłem jest roślina).

W świetle qOSTW świat jest wielką siecią powiązanych relacjami obiektów.

Kolejnym obok sieci istotnym pojęciem w qOSTW jest zmiana. Dlaczego zmiana jest kluczowym pojęciem w qOSTW? Bez zmiany mielibyśmy nieruchomy wszechświat, w którym wszystko jest ustalone, zdeterminowane, nieruchome. A taki świat nie istnieje. Wszystko podlega zmianie lub może jej podlegać w przyszłości. Zmiana świadczy o istnieniu czegoś, zmiana świadczy o zaniku czegoś, zmiana świadczy o powstaniu nowego. Zmiana jest sygnałem, który doprowadzi nas do źródła zmiany. My potrzebujemy zmiany, obawiamy się zmiany, chcemy zmianę kontrolować.

W każdej sieci można wyróżnić węzły i wiązania łączące węzły. Na każdym węźle sieci w qOSTW znajduje się konkretny obiekt lub fenomen nie będący obiektem w potocznym rozumieniu. W qOSTW wprowadzamy pojęcie system. Na każdym węźle sieci znajduje się jakiś system. Na każdym wiązaniu sieci znajduje się relacja wiążąca systemy leżące na węzłach połączonych danym wiązaniem.

Dlaczego wiązanie sieci nie jest tożsame z relacją. Otóż wiązanie istnieje dopóty, dopóki któryś z systemów powiązanych doświadcza zmiany, której źródłem jest dowiązany do niego system. Relacje między tymi systemami mogą się zmieniać, wiązanie pozostaje. Mamy tylko dwa stany dla wiązania: wiązanie istnieje lub go nie ma.

Sieć mapuje istniejące obiekty I wiążące je relacje, a jednocześnie sieć wraz z jej składnikami dostarcza narzędzi do holistycznego badania rzeczywistości.

Wprowadzimy kolejne pojęcie: porządek. Jak możemy sobie wyobrazić porządek? Mamy fragment sieci: szkielet węzłów i wiązań. Na tym szkielecie na węzłach nakładamy składniki porządku: pozycje, na wiązaniach nakładamy relacje należące do porządku.

Zbiór wszystkich pozycji I relacji składających się na dany porządek posiada, jako całość, określoną funkcjonalność (funkcjonalność to potencjał do dostarczania czegoś np.: zmiany, jakiegoś systemu, informacji). Potencjalna funkcjonalność staje się realną funkcjonalnością wówczas, gdy pozycje porządku zostają zajęte przez odpowiednie systemy. Zatem porządek to zbiór określonych pozycji i relacji nałożonych na podzbiorze sieci, który po umieszczeniu na pozycjach odpowiednich systemów dostarcza (jako całość) określonej funkcjonalności. Zmiana w zakresie pozycji lub relacji powoduje zmianę porządku.

Aby lepiej zrozumieć miejsce porządku w odniesieniu do sieci dodamy, że na jednym węźle sieci może być nałożonych kilka pozycji, każda z innego porządku. To również oznacza, że system leżący na tym węźle zajmuje każdą z tych pozycji tzn. jest uwikłany w każdy z porządków posiadających pozycję na danym węźle sieci.

Sieć nas informuje, które systemy są ze sobą związane, lecz nic nie mówi o relacji, która  je wiąże, o relacjach mówi porządek. Na danym wiązaniu sieci może być nałożonych kilka relacji. Kobieta i mężczyzna mogą być małżeństwem (relacja w porządku określającym małżeństwo) oraz mogą być związani relacją zawodową, ponadto mogą być związani trzecią relacją będąc rodzicami tych samych dzieci. Dwa węzły sieci i jedno wiązanie, oraz kobieta i mężczyzna jako systemy leżące na węzłach tej sieci i  trzy relacje (z porządku małżeńskiego, zawodowego i rodzicielskiego) nałożone na to wiązanie.

Czasem wygodnie patrzeć na porządek jak na gotową matrycę zbudowaną z pozycji i relacji, na pozycjach której można umieszczać różne systemy. Jeśli któryś z umiejscowionych systemów nie będzie właściwy dla zajmowanej pozycji, porządek nie zrealizuje przypisanej mu funkcjonalności lub zrealizuje inną funkcjonalność.

Porządek kreuje nowy system wyższego rzędu z systemów zajmujących pozycje tego porządku, jeśli:
1) grupa tych systemów powiązana relacjami porządku posiada funkcjonalność, czyli jako całość jest źródłem zmiany, oraz
2) zajmuje pozycję w porządku wyższego rzędu do badanego porządku.
Ten wykreowany system nazywamy nadsystemem w stosunku do swoich składowych systemów.

Widzimy, że sieć musi być wielowymiarowa. Zauważmy, że świat zbudowany jest z ciągów kolejnych nadsystemów.

Mamy niepodzielne systemy podstawowe, które zajmują pozycje w porządku nadrzędnym, grupa tych systemów związana porządkiem zajmuje pozycję w porządku wyższego rzędu tworząc nadsystem. Ów nadsystem zajmuje pozycję w porządku jeszcze wyższego rzędu który jest porządkiem konstytutywnym dla nadsystemu 2-go rzędu w stosunku do naszego systemu podstawowego, itd…

Nie jest możliwe objąć zrozumieniem pełnej struktury systemów i nadsystemów, dlatego też będziemy używali tych pojęć jako lokalnych wyróżników mając świadomość, że każdy system ma ciągi podsystemów niższych rzędów i ciągi nadsystemów wyższych rzędów. System jednostka ludzka zawiera m.in. podsystemy: atomy ze swoim porządkiem konstytutywnym, komórki (zbudowane z atomów) ze swoim porządkiem, organy (zbudowane z komórek) ze swoim porządkiem, układy wewnętrzne (zbudowane z organów i komórek) ze swoim porządkiem, organizm z porządkiem spajającym wszystkie podsystemy. System jednostka ludzka wchodzi w systemy wyższego rzędu: człowiek należy do różnych grup posiadających własne porządki konstytutywne. Jednostka może być jednocześnie w różnych grupach z różnymi porządkami. System klasa szkolna (nadsystem dla systemu uczeń) jest podsystemem systemu szkoła, który jest podsystemem systemu edukacji, który jest podsystemem systemu państwo.

qOSTW wyraźnie odróżnia realne systemy i porządki od ich umysłowych reprezentacji. Pojęcie, którym operuje umysł jest tylko uproszczoną reprezentacją realnego systemu, tak jak pojęcie „interpretacja” jest uproszczoną reprezentacją realnego porządku. Systemy i porządki są obiektywne, nie ma kilku wersji tego samego porządku. Może istnieć natomiast kilka reprezentacji umysłowych tego samego porządku, subiektywnych interpretacji, gdyż nasze nieidealne umysły i ograniczone zmysły różnie postrzegają, ujmują i odzwierciedlają napotykane porządki i systemy.

Zatem do konfliktu dochodzi na poziomie interpretacji. Na poziomie porządków i systemów nie będzie konfliktu.

qOSTW jest holistycznym sposobem patrzenia na rzeczywistość, dostarcza pojęć i narzędzi do badania złożonej rzeczywistości. qOSTW nie wyjaśnia jak coś konkretnego działa, nie opisuje konkretnego świata, jest raczej komplementarną metodą opisu na poziomie ogólnym i jednocześnie strukturalnym. Opis jakiegoś obiektu lub zjawiska zgodny z qOSTW może zostać ukonkretniony, co należy rozumieć, że zostają dokładnie wskazane i określone systemy składowe, pozycje systemów podrzędnych, łączące je relacje. Zostają dokładnie określone systemy nadrzędne badanego systemu, zajmowane przez badany system pozycje w porządkach nadrzędnych, oraz relacje które wiążą nasz system z innymi systemami będącymi składowymi tych samych porządków nadrzędnych.

Można powiedzieć metaforycznie, że qOSTW dostarcza szkieletu dla modelu rzeczywistości, a nauka wypełnia ten szkielet, tą strukturę treścią. qOSTW dostarcza zbioru pytań, odpowiedzi budują naszą wiedzę o konkretnym fragmencie rzeczywistości.

Dzięki temu, że qOSTW ujmuje obiekt (system) w sieci powiązań i w relacjach, pozwala na holistyczne spojrzenie na system i jego dynamiczne otoczenie.

Chemia opisuje nam świat za pomocą związków chemicznych, reakcji chemicznych i ich właściwości. Fizyka opisuje świat używając pojęć materii, energii, sił, opisuje zależności pomiędzy tymi wielkościami. qOSTW opisuje świat używając pojęć system, porządek, relacja, emergencja, pozycja, atrybut.  Te trzy typy opisu dostarczają opisów komplementarnych, każdy z nich pozwala badać konkretny fragment świata na innej płaszczyźnie i dostarcza innych informacji. Każdy z tych opisów dostarcza pojęć, twierdzeń i definicji, które pozwalają określić każdy fragment rzeczywistości za pomocą tych pojęć.

Każde zjawisko można badać na trzech różnych poziomach abstrakcji: konkretnym (badać konkretny egzemplarz), abstrakcyjnym (badać i poznawać wiedzę o klasie, do której ten egzemplarz należy) oraz prowadzić badanie na najwyższym poziomie abstrakcji na poziomie qOSTW rozpoznając relacje, porządki, nadsystemy i podsystemy, wskazując atrybuty i funkcjonalności, określając istniejącą zmianę. Wiedza uzyskana z tych trzech rozważań będzie komplementarna. Poziom qOSTW to spojrzenie holistyczne.